پروژکتور عکاسی یا ویدیو لایت؛ تفاوت و انتخاب برای تولید محتوا در خانه
- نویسنده: حسین بابایی
- تاریخ انتشار:
فهرست عناوین
وقتی برای اولین بار دنبال نور تولید محتوا میگردید، خیلی زود به دو اسم میرسید: پروژکتور عکاسی و ویدیو لایت. هر دو نور ثابتاند و هر دو برای فیلمبرداری به کار میروند، ولی شکل نوری که میسازند، فضایی که لازم دارند و لوازمی که کنارشان باید بخرید با هم فرق دارد. اگر این تفاوت را ندانید، ممکن است برای اتاق کوچک خانه چراغی بخرید که بدون سافت باکس بزرگ نور تندی میدهد، یا پنلی بگیرید که بعداً نتوانید آن را با شکلدهندههای رایج بازار کنترل کنید.
در این مقاله پروژکتور عکاسی و ویدیو لایت را با معیارهای کاربردی خانه مقایسه میکنیم: نرمی نور، قدرت و فاصله کار، مانت و شکلدهنده، فضا، صدای فن، برق و باتری. بعد سراغ سناریوهای رایج مثل تاکینگهد، آشپزی، معرفی محصول، پادکست و لایو میرویم. اگر میخواهید با انواع پروژکتور آشنا شوید، مقاله پروژکتور نورپردازی عکاسی چیست را بخوانید و برای شناخت پایهای ویدیو لایت، ویدیو لایت چیست و چه کاربردهایی دارد را.
پاسخ کوتاه: پروژکتور عکاسی یا ویدیو لایت؟
- پروژکتور عکاسی (پنل LED) را انتخاب کنید اگر فضای کمی دارید، میخواهید چراغ را سریع روشن کنید و بدون لوازم اضافه نور نسبتاً یکنواختی بگیرید، یا به نور کمکی، نور پسزمینه و نوری برای جابهجایی آسان نیاز دارید.
- ویدیو لایت (چراغ COB با مانت بوئنز) را انتخاب کنید اگر جای یک پایه و یک سافت باکس را دارید و میخواهید یک نور اصلی داشته باشید که بتوانید آن را هم نرم و هم سخت کنید و بعدها با شکلدهندههای مختلف گسترشش دهید.
- هر دو را با هم داشته باشید اگر چیدمان ثابت دارید و کیفیت تصویر برایتان مهم است؛ ترکیب رایج، یک ویدیو لایت با سافت باکس برای نور اصلی و یک پنل کوچک برای نور کمکی یا پسزمینه است.
هیچکدام در همه موقعیتها برنده نیست. انتخاب درست به اندازه اتاق، فاصله شما تا چراغ، نوع محتوا و دوربین یا گوشیای که با آن فیلم میگیرید بستگی دارد.
این دو اسم در بازار ایران به چه وسایلی گفته میشود؟
در بازار ایران مرز این دو اسم همیشه دقیق نیست و گاهی یک فروشگاه به یک چراغ هم پروژکتور و هم ویدیو لایت میگوید. برای اینکه مقایسه روشن باشد، در این مقاله تعریف کاری زیر را به کار میبریم که با دستهبندی دیجی آرکی هم همخوان است.
پروژکتور عکاسی: پنل LED، پنل منعطف و پروژکتور هالوژن

بیشتر چیزی که امروز با نام پروژکتور عکاسی فروخته میشود، پنل LED است: سطحی تخت که تعداد زیادی LED کوچک روی آن پخش شدهاند و معمولاً یک صفحه مات جلوی آنها قرار دارد. نمونهاش نور Professional LED U800 است که در مشخصات دیجی آرکی با توان ۱۰۰ وات، دمای رنگ ۳۲۰۰ تا ۵۶۰۰ کلوین، ابعاد حدود ۱۷ در ۲۸ سانتیمتر، شیدر، فیلتر نرمکننده و دو باتری سری F همراه با شارژر معرفی شده است. پنلهای منعطف مثل Godox FL100 با ابعاد ۴۰ در ۶۰ سانتیمتر و توان ۶۰ وات هم در همین خانواده قرار میگیرند؛ برای این مدل، باتری و ریموت جداگانه تهیه میشوند.
دسته پروژکتور عکاسی هنوز پروژکتورهای هالوژن یا تنگستنی را هم دارد، مثل Panasun LP-1000 که با لامپ ۱۰۰۰ وات، دیمر، شیدر و زاویه نوردهی ۶۲ درجه عرضه میشود. این نوع چراغ نور گرمی میدهد و منطق کارش با پنلهای LED فرق دارد؛ جلوتر جداگانه دربارهاش صحبت میکنیم.
ویدیو لایت: چراغ COB با مانت بوئنز

ویدیو لایت در این مقاله یعنی چراغی که نورش از یک تراشه فشرده COB (Chip on Board) بیرون میآید و معمولاً مانت بوئنز دارد. این چراغها شبیه یک هد فلاش استودیوییاند: منبع نور کوچک و پرقدرت است و برای نرم کردن آن سافت باکس، اکتاباکس، چتر یا دیفیوزر روی مانت بسته میشود. Godox SL100Bi نمونه رایج این گروه است که در مشخصات دیجی آرکی با توان ۱۰۰ وات، دمای رنگ ۲۸۰۰ تا ۶۵۰۰ کلوین، CRI حدود ۹۶ و TLCI حدود ۹۷، فن داخلی، نمایشگر تنظیمات و مانت Bowens S-Type آمده است. اگر میخواهید بدانید تراشه COB و LEDهای SMD پنلها از نظر فنی چه فرقی دارند، مقاله نور SMD چیست و چه تفاوتی با COB دارد را ببینید.
تفاوت اصلی: اندازه منبع نور، نه اسم آن
مهمترین تفاوت این دو، اندازه سطحی است که نور از آن بیرون میآید. راهنمای پشتیبانی Westcott چراغ COB را یک «منبع نقطهای» پرقدرت، شبیه هد فلاش، و پنل را سطحی شبیه «پنجرهای روشن» توصیف میکند. منبع کوچک سایههای لبهدار و مشخص میسازد و منبع بزرگ سایهها را نرمتر میکند. به همین دلیل پنل از همان لحظه روشن شدن نور نرمتری نسبت به یک چراغ COB بدون شکلدهنده میدهد.
ولی این قاعده مطلق نیست. وبلاگ Ulanzi در مقایسه همین دو نوع چراغ یادآوری میکند که نرمی نور به اندازه منبع نسبت به سوژه، فاصله، دیفیوزر و جای قرارگیری بستگی دارد، نه به اسم چراغ. یک پنل کوچک که دو متر دورتر از شما باشد، از دید صورت شما منبع کوچکی است و سایه سختتری میدهد. یک چراغ COB هم وقتی پشت یک سافت باکس بزرگ و نزدیک به سوژه قرار بگیرد، نور خیلی نرمی میسازد.
نکتهای که در بحث کاربران r/videography و r/cinematography بارها تکرار شده این است که نور سخت را میشود نرم کرد، ولی نور پخششده را نمیشود دوباره متمرکز کرد. به زبان ساده، ویدیو لایت با شکلدهنده میتواند تقریباً نقش پنل را بازی کند، ولی پنل معمولاً نمیتواند نور متمرکز و لبهدار یک چراغ COB را بسازد. این نظر کاربران است و برای تصمیم شما وقتی معنا دارد که واقعاً به هر دو نوع نور نیاز داشته باشید.
جدول مقایسه پروژکتور عکاسی و ویدیو لایت
| معیار | پروژکتور عکاسی (پنل LED) | ویدیو لایت (COB با مانت بوئنز) |
|---|---|---|
| شکل منبع نور | سطح تخت و پهن | تراشه فشرده و کوچک |
| نور بدون لوازم | نسبتاً نرم و یکنواخت | سخت و جهتدار |
| شکلدهنده | بیشتر شیدر، دیفیوزر یا سافت باکس اختصاصی | سافت باکس، اکتاباکس، چتر، رفلکتور و لوازم سازگار با بوئنز |
| زمان آمادهسازی | کوتاه؛ روشن کنید و تنظیم کنید | بیشتر؛ بستن شکلدهنده و تنظیم فاصله |
| فضای لازم | کم؛ نزدیک دیوار یا روی میز هم جا میشود | بیشتر، بهخصوص با سافت باکس بزرگ |
| صدای کار | بسیاری از پنلها فن ندارند؛ در مشخصات هر مدل بررسی شود | معمولاً فن دارد؛ بررسی حالت کمصدا یا خاموشی فن لازم است |
| برق و باتری | بسیاری از مدلها باتریخور یا قابل نصب روی دوربیناند | بیشتر با برق شهری کار میکند |
| نقش رایج | نور کمکی، نور پسزمینه، تاکینگهد نزدیک، جابهجایی | نور اصلی، معرفی محصول، نور جهتدار و چیدمان ثابت |
این جدول کلی است و هر مدل را باید با مشخصات خودش سنجید. برای نمونه، پنلهای بزرگ و پرقدرت هم وجود دارند و چراغهای COB کوچک و باتریخور هم.
مقایسه در شش معیار مهم برای تولید محتوا در خانه
نرمی نور و کنترل سایه
برای چهره، بیشتر تولیدکنندگان محتوا نور نرم میخواهند. پنل این نور را بدون لوازم اضافه تا حدی فراهم میکند، به شرطی که نزدیک سوژه باشد. وبلاگ Manco هشدار میدهد که بعضی پنلها بدون دیفیوزر خوب ممکن است چند سایه بسازند، چون هر LED مثل یک منبع کوچک جداگانه عمل میکند؛ پس فیلتر نرمکننده یا صفحه مات جلوی پنل اهمیت دارد. در ویدیو لایت، نرمی نور تقریباً بهطور کامل به شکلدهنده بستگی دارد. با یک سافت باکس یا اکتاباکس مناسب، کنترل شما روی شکل نور و ریزش آن روی دیوار بیشتر میشود. برای انتخاب شکلدهنده، سافت باکس چیست و راهنمای انتخاب اکتاباکس کمک میکنند.
قدرت و فاصله کار
چراغهای COB نور را در یک نقطه متمرکز میکنند و معمولاً برای عبور نور از سافت باکس، که بخشی از نور را میگیرد، توان بیشتری در اختیار میگذارند. پنلها نور را روی سطح بزرگتری پخش میکنند و در فاصله نزدیک بهترین کارایی را دارند. یکی از کاربران r/videography نوشته است که از پنل به خاطر اندازه کوچکش استفاده میکند، ولی مجبور است آن را نزدیک بگذارد تا نور کافی بگیرد.
در عین حال قدرت زیاد همیشه مزیت نیست. یک یوتیوبر در ویدیوی مقایسه پنل ۲۰۰ وات و چراغ COB ۶۰ وات با سافت باکس بزرگ تعریف میکند که در اتاق تاریک و با دوربین فولفریم، پنل حتی روی ۱ درصد توان برای نمای تاکینگهد او زیادی روشن بود. او تأکید میکند که اگر با گوشی یا دوربین سنسور کوچک کار کنید یا اتاق روشنتری داشته باشید، شاید به نور بیشتری نیاز داشته باشید. این تجربه شخصی همان یوتیوبر است، ولی نشان میدهد که وات را باید با اتاق و دوربین خودتان سنجید. برای جزئیات بیشتر، ویدیو لایت چند وات بخریم را ببینید.
شکلدهنده و مانت
مانت بوئنز یکی از بزرگترین دلایل انتخاب ویدیو لایت است. وبلاگ Manco توضیح میدهد که این مانت به یک استاندارد عملی تبدیل شده و روی بسیاری از چراغهای COB استفاده میشود؛ یعنی سافت باکس و رفلکتوری که امروز میخرید، اگر بعداً چراغ را عوض کنید، احتمالاً هنوز به کارتان میآید. همان منبع یادآوری میکند که بعضی چراغهای کوچک مانت «مینی بوئنز» یا اختصاصی دارند و فقط با آداپتور با لوازم استاندارد جفت میشوند؛ پس پیش از خرید شکلدهنده، نوع مانت را در مشخصات چراغ ببینید.
پنلها معمولاً شکلدهنده استاندارد ندارند. به گفته PRO EDU، چون هر پنل اندازه خودش را دارد، لوازم آن اختصاصی است و بیشتر به شیدر، دیفیوزر و گاهی سافت باکس مخصوص همان مدل محدود میشود. اگر میدانید نیازتان در آینده بیشتر میشود، این محدودیت را جدی بگیرید.
فضا، وزن و پایه
پنلها باریکاند و میشود آنها را نزدیک دیوار، کنار مانیتور یا حتی روی دوربین گذاشت. ویدیو لایت با سافت باکس بزرگ بخش قابل توجهی از اتاق را میگیرد و پایه محکمتری میخواهد، چون وزن چراغ و شکلدهنده روی سر پایه است. اگر اتاقتان کوچک است، مقاله نورپردازی تولید محتوا در اتاق کوچک و برای انتخاب پایه، راهنمای خرید پایه رینگ لایت و سه پایه نور استودیویی را بخوانید.
صدای فن و گرما
چون LEDهای چراغ COB فشرده کنار هم قرار دارند، این چراغها معمولاً هیتسینک و فن دارند. PRO EDU صدای فن را بزرگترین نقطه ضعف این چراغها برای ضبط صدا میداند و در مقابل میگوید بسیاری از پنلها به دلیل پخش شدن LEDها روی سطح بزرگتر بدون فن خنک میشوند. اگر میکروفون شما نزدیک چراغ است، در مشخصات ویدیو لایت دنبال حالت کمصدا یا امکان خاموش کردن فن باشید و قبل از ضبط اصلی، چند ثانیه صدای اتاق را با چراغ روشن ضبط کنید و گوش دهید.
برق، باتری و جابهجایی
بسیاری از پنلها با باتری کار میکنند. همین نسخه U800 در دیجی آرکی با دو باتری سری F و شارژر عرضه میشود و قابلیت نصب روی دوربین را دارد. ویدیو لایتهای COB معمولاً برای کار با برق شهری ساخته شدهاند و برای ضبط ثابت در خانه مناسبترند. اگر زیاد بیرون از خانه فیلم میگیرید یا چراغ را مدام بین اتاقها جابهجا میکنید، این معیار میتواند از همه مهمتر باشد.
کدام برای کدام نوع محتوا مناسبتر است؟
تاکینگهد، آموزش و کلاس آنلاین پشت میز
اگر پشت میز نشستهاید و فاصله شما تا چراغ کم است، یک پنل با دیفیوزر یا یک سافت لایت معمولاً کار را راه میاندازد و جای کمی میگیرد. اگر فضای کافی برای یک سافت باکس بزرگ دارید، ویدیو لایت نور اصلی نرمتر و قابل کنترلتری میسازد. چیدمانهای رایج پشت میز را در آموزش نورپردازی استریم، لایو و کلاس آنلاین پشت میز توضیح دادهایم.
آشپزی و معرفی محصول روی میز
برای نشان دادن بافت، براقی و حجم محصول، کنترل جهت نور اهمیت زیادی دارد. ویدیو لایت با شکلدهنده مناسب این کنترل را بهتر فراهم میکند، و یک پنل کوچک میتواند سایههای طرف مقابل را کم کند. جزئیات این چیدمان را در راهنمای نورپردازی عکاسی کالا و محصول آوردهایم.
پادکست تصویری و مصاحبه
وقتی دو نفر یا بیشتر در کادر هستند، معمولاً به بیش از یک چراغ نیاز دارید. ویدیو لایت با سافت باکس برای نور اصلی هر نفر و پنل برای نور پسزمینه یا نور کمکی، ترکیب رایجی است. صدای فن هم در این سناریو اهمیت بیشتری دارد، چون میکروفونها حساساند و ضبط طولانی است. راهنمای کامل این چیدمان در نورپردازی پادکست تصویری دونفره و چندنفره آمده است.
لایو و استریم طولانی
در لایوهای طولانی، گرما، صدا و پایداری نور مهمتر از قدرت حداکثری است. پنلی که بیصدا کار میکند یا ویدیو لایتی که در توان پایین فن آرامی دارد، هر دو میتوانند مناسب باشند. اگر با برق شهری کار میکنید، باتری در لایو طولانی مزیت چندانی ندارد؛ ولی اگر با باتری کار میکنید، زمان کار واقعی را پیش از لایو آزمایش کنید.
ضبط بیرون از خانه و جابهجایی زیاد
پنلهای باتریخور بهخاطر وزن کم و راهاندازی سریع، برای ضبط سیار انتخاب راحتتریاند. ویدیو لایت با سافت باکس در فضای باز هم قابل استفاده است، ولی به برق، پایه محکم و توجه به باد نیاز دارد.
پروژکتور هالوژن مثل LP-1000 هنوز به کار میآید؟

پروژکتورهای هالوژن مثل Panasun LP-1000 نور پیوسته و گرمی میدهند و هنوز برای بعضی کارهای عکاسی کاربرد دارند. ولی برای تولید محتوای ویدیویی در خانه چند نکته را در نظر بگیرید: دمای رنگ لامپ تنگستن ثابت و گرم است، مصرف برق لامپ ۱۰۰۰ وات بالاست و چراغ هنگام کار داغ میشود. در توضیحات دیجی آرکی برای این مدل آمده است که لامپ ضمانت ندارد و پیش از روشن کردن باید لامپ را از هر آلودگی، حتی اثر انگشت، پاک کرد. اگر دنبال نوری برای ضبط روزانه و طولانی هستید، پنل LED یا ویدیو لایت معمولاً انتخاب کمدردسرتری است. برای مقایسه دمای رنگها، مقاله ویدیو لایت دیلایت، بایکالر یا RGB را ببینید.
چند نمونه از هر دسته در دیجی آرکی
برای اینکه تفاوتها ملموستر شود، چند نمونه موجود را با مشخصاتی که در دیجی آرکی ثبت شده مرور میکنیم. این فهرست رتبهبندی نیست و فقط نشان میدهد هر دسته چه گزینههایی دارد.
- Professional LED U800 (پنل): ۱۰۰ وات، ۳۲۰۰ تا ۵۶۰۰ کلوین، دیمر برای شدت و دمای رنگ، شیدر، فیلتر نرمکننده، دو باتری سری F و شارژر؛ مناسب کسی که نور کمکی یا نور سیار میخواهد.
- Godox FL100 (پنل منعطف): ابعاد ۴۰ در ۶۰ سانتیمتر، ۶۰ وات، ۳۳۰۰ تا ۵۶۰۰ کلوین و تنظیم شدت از ۱۰ تا ۱۰۰ درصد؛ باتری و ریموت جدا تهیه میشوند. سطح بزرگ این پنل به نرمی نور کمک میکند.
- Godox SL100Bi (ویدیو لایت): ۱۰۰ وات، ۲۸۰۰ تا ۶۵۰۰ کلوین، CRI حدود ۹۶ و TLCI حدود ۹۷، شدت نور ۳۲۱۰۰ لوکس در یک متر طبق مشخصات ثبتشده، فن داخلی و مانت Bowens S-Type.
- ویدیو لایت KY-BK1201 COB (ویدیو لایت): ۳۰۰ وات، دو رنگ ۳۲۰۰ و ۵۶۰۰ کلوین، دیمر ۱۰ تا ۱۰۰ درصد، نمایشگر، ریموت و مانت بوئنز؛ برای فضاهای بزرگتر یا وقتی نور باید از شکلدهنده بزرگ عبور کند.
مدلهای بیشتر را در دسته پروژکتور عکاسی و دسته ویدیو لایت میتوانید ببینید.
ترکیب هر دو: یک نور اصلی و یک نور کمکی
وبلاگ SmallRig ترکیب این دو را برای بسیاری از استودیوهای یوتیوب پیشنهاد میکند: چراغ COB بهعنوان نور اصلی در زاویه حدود ۴۵ درجه و پنلها برای پر کردن سایهها و جدا کردن سوژه از پسزمینه. یوتیوبری که پیشتر از او نقل کردیم هم پنل پرقدرت را برای نور مو، نور پسزمینه و نماهای بیرول محصول مناسب دانسته، در حالی که چراغ COB با سافت باکس بزرگ را برای نور اصلی صورت خودش ترجیح داده است.
اگر بودجه یا فضا فقط برای یک چراغ دارید، اول نور اصلی را درست کنید. نور پنجره یا یک دیوار روشن میتواند موقتاً نقش نور کمکی را بازی کند. روش کار با یک چراغ را در آموزش نورپردازی با یک ویدیو لایت توضیح دادهایم.
چکلیست پیش از انتخاب
- فاصلهای که چراغ میتواند از شما داشته باشد را اندازه بگیرید؛ اگر کمتر از یک متر است، پنل یا شکلدهنده کوچکتر عملیتر است.
- جای پایه و شکلدهنده را در اتاق مشخص کنید، بهخصوص اگر سافت باکس بزرگ در نظر دارید.
- نوع مانت را بررسی کنید: بوئنز استاندارد، مینی بوئنز یا اختصاصی.
- در مشخصات دنبال فن، حالت کمصدا یا امکان خاموش کردن فن باشید.
- منبع برق را مشخص کنید: برق شهری، باتری یا هر دو.
- محدوده دمای رنگ را با نور اتاق و پنجره خود مقایسه کنید.
- هزینه کامل را حساب کنید: چراغ، پایه، شکلدهنده و در صورت نیاز باتری.
- پس از خرید، پیش از ضبط اصلی یک ضبط آزمایشی کوتاه با تنظیمات دوربین خودتان بگیرید و نوار نور یا فلیکر را بررسی کنید؛ برای رفع آن رفع فلیکر ویدیو لایت را ببینید.
سؤالات متداول
آیا پروژکتور عکاسی و ویدیو لایت یکی هستند؟
هر دو نور ثابتاند، ولی در این مقاله پروژکتور عکاسی به پنلهای LED و پروژکتورهای هالوژن گفته میشود و ویدیو لایت به چراغهای COB با مانت بوئنز. فروشگاهها گاهی این اسمها را جابهجا به کار میبرند؛ پس به شکل منبع نور و مانت توجه کنید، نه فقط به اسم.
برای شروع تولید محتوا با گوشی کدام بهتر است؟
اگر پشت میز یا در فضای کوچک فیلم میگیرید، یک پنل با دیفیوزر شروع سادهتری است. اگر جای سافت باکس دارید و میخواهید چراغ اصلی شما بعداً هم کاربرد داشته باشد، ویدیو لایت با سافت باکس انتخاب منعطفتری است.
آیا روی پنل LED هم میشود سافت باکس گذاشت؟
برای بعضی پنلها سافت باکس یا دیفیوزر اختصاصی وجود دارد، ولی معمولاً مانت استاندارد بوئنز ندارند و لوازمشان مخصوص همان مدل است. پیش از خرید، لوازم سازگار با مدل مورد نظرتان را بررسی کنید.
آیا صدای فن ویدیو لایت در ضبط شنیده میشود؟
به مدل، توان، فاصله چراغ تا میکروفون و حساسیت میکروفون بستگی دارد. بعضی مدلها حالت کمصدا یا امکان خاموش کردن فن دارند. بهترین راه، ضبط آزمایشی در شرایط واقعی خودتان است.
وات بیشتر یعنی نور بهتر؟
نه لزوماً. وات بیشتر فقط یعنی امکان نور بیشتر. در اتاق کوچک و فاصله نزدیک، چراغ خیلی قوی ممکن است همیشه روی توان پایین کار کند. کیفیت رنگ، نرمی نور و کنترل جهت آن معمولاً از عدد وات مهمتر است.
جمعبندی
پروژکتور عکاسی و ویدیو لایت دو راه برای یک هدفاند: نور کافی و قابل کنترل برای ویدیو. پنل LED سریع، کمجا و اغلب باتریخور است و بدون لوازم اضافه نور نسبتاً نرمی میدهد، ولی کنترل و گسترش آن محدودتر است. ویدیو لایت COB با مانت بوئنز به شکلدهنده و فضای بیشتری نیاز دارد، معمولاً فن دارد و با برق شهری کار میکند، ولی در عوض میتواند نور اصلی نرم یا نور جهتدار بسازد و با لوازم استاندارد رشد کند. اگر فضای کمی دارید یا زیاد جابهجا میشوید، با پنل شروع کنید؛ اگر چیدمان ثابت دارید، ویدیو لایت با سافت باکس نور اصلی بهتری میسازد و یک پنل کوچک میتواند بعداً نقش نور کمکی را بگیرد.
منابع و روش تهیه این مقاله
این مقاله بر پایه مشخصات محصولات در دیجی آرکی، راهنمای سازندهها و منابع آموزشی نورپردازی و چند گزارش تجربی کاربران تهیه شده است. ما این چراغها را برای این مقاله آزمایش نکردهایم. نظرهای کاربران و یوتیوبرها تجربه شخصی آنهاست و نتیجه آزمون استاندارد نیست. منابع در تاریخ ۲۲ آبان ۱۴۰۵ بررسی شدهاند:
- راهنمای پشتیبانی Westcott درباره تفاوت COB و پنل LED: منبع نقطهای در برابر سطح پهن و کاربرد هر کدام.
- مقاله Manco درباره انتخاب COB یا پنل LED و راهنمای Manco درباره سافت باکس و مانت بوئنز: سایه چندگانه پنل، استاندارد بوئنز و مانتهای کوچکتر.
- وبلاگ Ulanzi درباره COB و پنل در استودیو: اثر اندازه منبع، فاصله و دیفیوزر بر نرمی نور.
- مقاله PRO EDU درباره انتخاب نور LED برای ویدیو و لایو: فن چراغهای COB، خنککاری پنلها و لوازم اختصاصی پنل.
- وبلاگ SmallRig درباره COB و پنل برای یوتیوب: ترکیب نور اصلی COB با پنل کمکی.
- ویدیوی یوتیوب «Have I Been Using the WRONG Light This Whole Time? (COB vs LED)»: تجربه شخصی یک یوتیوبر در مقایسه پنل ۲۰۰ وات و چراغ COB ۶۰ وات با سافت باکس.
- بحث کاربران r/videography و بحث کاربران r/cinematography: تجربه کاربران درباره انتخاب اولین چراغ.